Mỗi tuần một nước: nấu thử ẩm thực thế giới tại nhà cùng bạn bè

"Mỗi tuần một nước" là cách nhóm bạn luân phiên chọn một nền ẩm thực, nấu một món chính và một món phụ của nước đó tại nhà, rồi vừa ăn vừa nghe người chọn kể đôi điều về món. Muốn duy trì được lâu, nên chọn món mà nguyên liệu mua được ở chợ, siêu thị gần nhà, giao việc "người dẫn" xoay vòng, và chấp nhận món nấu ra không giống y bản gốc. Mục đích là tò mò cùng nhau, không phải thi nấu chuẩn vị.

Cách vận hành một vòng "mỗi tuần một nước"

Không nhất thiết phải mỗi tuần, nhóm đi làm thường hợp với hai tuần hoặc một tháng một lần. Khung chung:

1. Bốc thăm hoặc xoay vòng người dẫn. Mỗi buổi một người chọn nước, chọn món, gửi danh sách nguyên liệu trước năm ngày.
2. Người dẫn tìm hiểu một chút về món: ăn vào dịp nào, ăn bằng gì (đũa, tay, thìa), ăn kèm gì. Không cần thuyết trình, ba bốn câu là đủ.
3. Cả nhóm cùng nấu hoặc chia nhau: người dẫn lo món chính, người khác lo món phụ, đồ uống, tráng miệng theo cùng nước.
4. Ăn theo đúng cách của nước đó nếu được: ngồi bệt, ăn bằng tay, chia đĩa chung. Đây thường là phần nhớ lâu nhất.
5. Ghi lại vào "sổ hộ chiếu" của nhóm: nước, món, ai dẫn, món nào thành công, món nào cần làm lại.

Sổ hộ chiếu nghe hơi trẻ con nhưng rất có ích. Sau một năm, nhóm nhìn lại thấy đã "đi" được mười mấy nước, và có sẵn danh sách món đáng nấu lại cho dịp sau.

Gợi ý mười nền ẩm thực dễ bắt đầu

Bảng dưới chọn những món hợp ăn chung, nguyên liệu tìm được ở thành phố lớn Việt Nam hoặc thay thế được. Đây là gợi ý để chọn món, không phải công thức chi tiết.

Đừng quên: bên trong Việt Nam cũng là "nhiều nước"

Nhóm nào cũng có lúc cạn ý tưởng hoặc ngại đi mua nguyên liệu lạ. Lúc đó, quay về ẩm thực vùng miền trong nước. Một buổi món Huế, một buổi món Tây Bắc, một buổi món miền Tây, một buổi món của người Hoa ở Chợ Lớn, một buổi món của người Chăm ở An Giang. Bạn nào có quê ở đâu dẫn buổi của quê mình, kể chuyện nhà mình ăn món đó thế nào.

Những buổi này thường xúc động hơn các buổi "nước ngoài", vì người dẫn mang theo kỷ niệm thật: bát canh mẹ nấu, mùa nào ăn món gì, ngày giỗ ông bà có món gì.

Người dẫn nên kể gì

Phần kể không cần dài, nhưng nên đúng. Mấy loại thông tin hay và dễ kiểm:

• Món ăn vào dịp nào: ngày thường hay ngày lễ, bữa sáng hay bữa tối.
• Ăn bằng gì: người Ethiopia và nhiều vùng Ấn Độ truyền thống ăn bằng tay phải; người Hàn dùng đũa kim loại dẹt và thìa; người Nhật có những phép lịch sự riêng với đũa, như không cắm đũa đứng trên bát cơm.
• Món đó đến từ đâu: nhiều món "quốc hồn quốc tuý" thật ra là món du nhập. Cà ri kiểu Nhật, chẳng hạn, được cho là vào Nhật qua người Anh vào thời Minh Trị, rồi biến đổi thành món rất Nhật.
• Một từ để học: câu "mời ăn" hay "cảm ơn vì bữa ăn" bằng tiếng nước đó. Người Nhật nói itadakimasu trước bữa và gochisōsama sau bữa.

Điều nên tránh: kể những "sự thật thú vị" chép vội mà không kiểm. Nhiều câu chuyện nguồn gốc món ăn lan truyền rộng là truyền thuyết. Nếu không chắc, nói "người ta kể rằng" là đủ trung thực.

Tôn trọng món ăn của người khác

Nấu món nước ngoài là cách học, không phải để chế giễu. Mấy điều nhóm nên giữ:

• Không bình luận kiểu "món gì như đồ ăn thừa", "mùi kinh quá". Không quen thì nói "lạ với mình".
• Không bắt ai ăn món họ không muốn thử.
• Không đóng kịch giả giọng, giả trang phục người nước khác cho vui.
• Nếu trong nhóm có người đến từ nước đó hoặc từng sống ở đó, mời họ dẫn — và lắng nghe khi họ nói "nhà mình không nấu vậy".

Chi phí và nguyên liệu lạ

Nguyên liệu nhập khẩu dễ làm chi phí đội lên. Một số cách giữ buổi nấu nhẹ nhàng:

• Đặt trần chi phí cho mỗi buổi, chia theo đầu người; người dẫn chọn món trong trần đó.
• Mua chung gia vị khô dùng nhiều lần (thì là, quế, bột cà ri, ớt bột) và để ở nhà người hay làm chủ nhà. Gia vị khô dùng được nhiều buổi.
• Chọn món mà phần lớn nguyên liệu là đồ Việt quen, chỉ một hai thứ lạ.
• Đừng mua cả lọ to một loại sốt chỉ dùng một thìa. Hỏi trong nhóm ai có sẵn.

Lịch mẫu nửa năm cho nhóm hai tuần một lần