Đồ uống không cồn tự pha cho buổi tối nhóm bạn dễ làm nhất khi pha theo bình lớn: một bình trà trái cây, một bình nước chua ngọt kiểu nước sấu hay nước tắc, một bình thảo mộc ấm, cộng một khay "tự pha" để mỗi người thêm lát chanh, lá bạc hà, đá theo ý. Ba bình là đủ cho nhóm tám người suốt buổi, chủ nhà không phải đứng pha từng ly. Mẹo quan trọng là pha phần cốt đậm từ trước, đến giờ mới thêm đá và nước lọc.
Vì sao nên có đồ uống "ra hồn" trên bàn
Bữa tối nhóm bạn mà chỉ có nước lọc và nước ngọt đóng chai thì không sao, nhưng một bình nước tự pha đặt giữa bàn khiến buổi tối khác hẳn: có màu, có mùi, có thứ để hỏi "cái này pha bằng gì". Nhiều nhóm đã chọn họp mặt không rượu bia vì người phải lái xe về, người có con nhỏ, người kiêng vì sức khoẻ hoặc tôn giáo, hoặc đơn giản vì muốn sáng thứ Bảy dậy tỉnh táo. Khi đó, đồ uống ngon là cách để không ai thấy "thiếu" gì.
Ở châu Âu và Bắc Mỹ, đồ uống pha không cồn kiểu này hay được gọi là "mocktail". Ở Việt Nam, ta có sẵn cả một kho đồ uống truyền thống không cồn, chỉ cần mang lên bàn cho tử tế.
Kho đồ uống Việt có sẵn
Trước khi tìm công thức xa xôi, nhìn lại những thứ ông bà ta vẫn uống. Phần lớn pha được theo bình và hợp khẩu vị đông người.
| Đồ uống | Vị | Hợp mùa | Ghi chú khi pha cho nhóm |
|---|---|---|---|
| Nước sấu | Chua ngọt, thơm gừng | Hè (sấu chín mùa hè ở Hà Nội) | Sấu ngâm đường làm sẵn, khi uống pha với nước và đá |
| Nước tắc (quất) mật ong | Chua, thơm vỏ | Quanh năm | Bóp tắc ngay trước khi uống, để lâu vỏ tiết vị đắng |
| Trà atiso | Ngọt nhẹ, mát | Quanh năm | Đặc sản vùng Lâm Đồng; nấu nồi lớn, để nguội, cho tủ lạnh |
| Nước rau má | Thanh, hơi đắng | Hè | Xay xong uống trong ngày; để lâu bị tách nước, đổi màu |
| Nước chanh dây | Chua, thơm | Quanh năm | Cốt chanh dây pha đậm trước, thêm nước khi rót |
| Trà bí đao, nước sâm | Ngọt mát | Hè | Nấu trước một ngày, giữ lạnh |
| Trà gừng, trà sả | Ấm, cay nhẹ | Mùa lạnh, mùa mưa | Giữ trong bình giữ nhiệt, cho người không uống đá |
| Sữa đậu nành, sữa bắp | Béo, ngọt | Quanh năm | Hợp với nhóm có trẻ em; để lạnh, uống trong ngày |
Học thêm từ bàn ăn các nước
Nhiều nền ẩm thực có đồ uống không cồn rất hợp với bữa nhóm. Pha thử một loại vào buổi "mỗi tuần một nước" là có câu chuyện:
- Agua fresca (Mexico): nghĩa đen là "nước tươi" — trái cây xay với nước, chút đường, chút chanh, lọc qua rây. Dưa hấu, dứa, dưa lưới đều hợp.
- Lassi (Ấn Độ): sữa chua đánh với nước; có kiểu mặn với muối và thì là, có kiểu ngọt với xoài. Rất hợp ăn kèm món cay.
- Ayran (Thổ Nhĩ Kỳ và vùng lân cận): sữa chua pha nước và muối, uống lạnh với thịt nướng.
- Trà lúa mạch rang (Nhật, Hàn): người Nhật gọi mugicha, uống lạnh mùa hè; vị rang thơm, không có caffeine.
- Sikhye (Hàn Quốc): nước gạo ngọt có hạt cơm nổi, hay uống sau bữa ăn.
- Nước giấm trái cây (shrub, switchel): trái cây ngâm đường và giấm, khi uống pha với nước có ga. Vị chua gắt hợp người thích lạ.
Công thức khung: pha mọi thứ theo tỉ lệ
Không cần nhớ hàng chục công thức. Gần như mọi đồ uống pha theo bình đều theo một khung: phần vị chính + phần chua + phần ngọt + phần thơm + nước/đá. Thay từng phần là ra món mới.
| Phần | Lựa chọn | Tỉ lệ gợi ý |
|---|---|---|
| Vị chính | Trà đen, trà xanh, trà hoa, nước ép trái cây, sữa chua | Khoảng một nửa bình |
| Chua | Chanh, tắc, chanh dây, me, giấm táo | Ít, thêm dần và nếm |
| Ngọt | Đường, mật ong, đường phèn, nước cốt dừa | Pha thành siro trước để tan đều |
| Thơm | Bạc hà, sả, gừng, lá dứa, vỏ cam, quế | Một nắm nhỏ, ngâm từ trước |
| Nước và đá | Nước lọc, nước có ga, đá viên | Thêm sát giờ uống |
Ví dụ: trà đen để nguội + nước chanh dây + siro đường + vài lá bạc hà + đá = trà chanh dây bạc hà. Đổi trà đen thành trà hoa nhài, chanh dây thành vải, bạc hà thành sả là có món khác.
Ba mẹo để bình nước không nhạt
- Pha cốt đậm gấp đôi. Đá tan sẽ làm loãng. Nếm phần cốt thấy hơi gắt là vừa.
- Đường pha thành siro. Đường cát bỏ thẳng vào nước lạnh tan chậm, lắng đáy, ngụm đầu nhạt ngụm cuối ngọt khé. Đun một phần đường với một phần nước cho tan, để nguội rồi dùng.
- Lá thơm vò nhẹ trước khi thả. Lá bạc hà, lá húng vò giữa hai lòng bàn tay cho dậy mùi, đừng giã nát (dễ đắng).
Khay tự pha: để mỗi người tự chọn
Thay vì pha sẵn mọi thứ, chủ nhà có thể bày một khay để khách tự pha ly của mình. Khay gồm: hai ba loại nền (trà lạnh, nước ép, nước có ga), một bình siro, chanh và tắc bổ sẵn, lá thơm, trái cây thái hạt lựu, và một xô đá lớn. Người thích ngọt thêm siro, người kiêng đường uống nhạt, trẻ con chọn nước ép.
Khay tự pha còn là một tiết mục vui: mỗi người pha một ly "đặc sản" của mình, đặt tên cho nó, mời người bên cạnh nếm. Không cần chấm điểm hay chọn ly ngon nhất — chỉ là cớ để nói chuyện.
Lưu ý sức khoẻ khi pha cho đông người
- Caffeine buổi tối: trà đen, trà xanh, cà phê có caffeine. Họp mặt kéo dài tới khuya thì nên có ít nhất một bình không caffeine (trà hoa, trà lúa mạch, nước trái cây) cho người khó ngủ.
- Đường: đồ uống pha sẵn dễ ngọt quá tay. Pha nhạt rồi để siro riêng, ai thích ngọt tự thêm. Nhóm có người tiểu đường thì ghi chú bình nào không đường.
- Đá sạch: mua đá viên đóng gói từ nơi tin cậy hoặc tự làm bằng nước đun sôi để nguội.
- Đồ uống từ sữa, sữa chua, rau xay: giữ lạnh, uống trong vài giờ; không để ngoài trời nóng suốt buổi.
- Dị ứng: đậu phộng, sữa, các loại hạt có thể nằm trong sữa hạt; ghi chú cho người cần biết.
Chuẩn bị bao nhiêu là đủ
Buổi tối ba bốn tiếng, mỗi người lớn thường uống khoảng ba đến bốn ly, ngày nóng hoặc có món cay thì nhiều hơn. Nhóm tám người như vậy cần chừng sáu đến tám lít đồ uống tính cả đá — tương đương ba bình lớn và một thùng nước lọc dự phòng. Đá viên luôn hết trước đồ uống; nếu tủ đá nhỏ, nhờ một người ghé mua mang tới ngay trước giờ hẹn.
Bình rỗng thì rót thêm nước lọc vào phần lá thơm và trái cây còn lại, vẫn còn thơm nhẹ, không phí.
Bày bình và ly cho đẹp mà không tốn
Đồ uống ngon một nửa nhờ cách bày. Bình thuỷ tinh trong suốt cho thấy màu trái cây và lá thơm; không có bình thì dùng hũ thuỷ tinh lớn đã rửa sạch. Thả vài lát chanh, cam, dưa leo dựng sát thành bình trông đẹp hơn thả lộn xộn. Đá để trong một xô hoặc tô lớn riêng có kẹp gắp, không đổ chung vào bình, để bình không nhạt dần.
Ly nên đủ cho mỗi người một chiếc dùng cả buổi. Mẹo nhỏ: buộc một sợi len màu hoặc dán mảnh băng dính có ký hiệu lên chân ly, mỗi người một màu, cuối buổi không ai lẫn ly, đỡ phải rửa cả chục chiếc.
Câu hỏi thường gặp
Họp mặt bạn bè không uống rượu bia thì uống gì?
Có thể pha theo bình các loại đồ uống như trà trái cây, nước sấu, nước tắc mật ong, trà atiso, nước chanh dây, cùng một bình trà gừng ấm. Bày thêm khay tự pha với siro, chanh, lá bạc hà và đá để mỗi người tự chọn vị.
Mocktail là gì?
Mocktail là cách gọi các loại đồ uống pha không có cồn, thường được trình bày đẹp như đồ uống pha chế ở quầy. Thành phần chủ yếu là nước ép, trà, siro, trái cây, thảo mộc và nước có ga.
Pha đồ uống cho 10 người cần bao nhiêu?
Với buổi tối ba bốn tiếng, mỗi người thường uống khoảng ba đến bốn ly, nên mười người cần chừng tám đến mười lít tính cả đá. Nên chuẩn bị nhiều đá hơn dự tính và có nước lọc dự phòng.
Làm sao để nước pha sẵn không bị nhạt khi cho đá?
Pha phần cốt đậm khoảng gấp đôi bình thường vì đá tan sẽ làm loãng. Dùng siro đường thay vì đường cát để vị ngọt tan đều, và chỉ thêm đá ngay trước khi uống.
Đồ uống nào không có caffeine cho buổi tối?
Trà hoa (atiso, hoa cúc), trà lúa mạch rang, trà gừng, trà sả, nước ép trái cây, sữa đậu nành đều không có hoặc rất ít caffeine. Đây là lựa chọn tốt cho người khó ngủ và trẻ em.
