Họp mặt trực tuyến khi nhóm bạn mỗi người một thành phố giữ được lâu nếu có ba thứ: một giờ cố định hợp với múi giờ của mọi người, một việc chung để làm thay vì chỉ ngồi nhìn nhau qua màn hình, và thời lượng ngắn — khoảng sáu mươi đến chín mươi phút. Gọi video một tiếng mỗi tháng, đều đặn, giữ nhóm tốt hơn hẹn "khi nào về thì gặp" rồi để trôi cả năm.
Nhóm bạn đại học, bạn cấp ba thường tản ra sau vài năm: người ở Hà Nội, người ở TP.HCM, người về Đà Nẵng, Cần Thơ, người sang Nhật, Đức hay Úc làm việc. Không ai hết thân, chỉ là hết dịp gặp. Một tối thứ Sáu trực tuyến không thay được gặp mặt thật, nhưng giữ được nhịp cho đến lần gặp thật.
Vì sao gọi video nhóm nhanh mệt, và cách tránh
Ai từng họp trực tuyến cả ngày đều biết cảm giác mệt khác hẳn họp trực tiếp. Giáo sư Jeremy Bailenson (Đại học Stanford) trong một bài viết năm 2021 đã phân tích hiện tượng thường được gọi là "mệt mỏi vì gọi video" và chỉ ra vài nguyên nhân: nhìn thẳng vào nhiều khuôn mặt ở khoảng cách gần liên tục, phải thấy chính mình suốt buổi, phải ngồi yên một chỗ, và phải cố hơn để đọc cử chỉ của người khác.
Từ đó có vài cách làm buổi gặp nhóm bạn nhẹ hơn:
- Tắt khung hình của chính mình (ẩn hình tự xem) sau khi đã chỉnh camera xong. Không phải nhìn mình suốt một tiếng đỡ mệt hẳn.
- Không bắt buộc bật camera mọi lúc. Ai đang nấu, đang dỗ con, đang trên xe có thể tắt hình một lúc.
- Cho phép đứng dậy, đi lại. Đặt máy xa hơn một chút, dùng tai nghe, vừa nói chuyện vừa pha trà vẫn được.
- Có việc chung để làm. Khi mắt và tay có chỗ khác để tập trung, người ta không phải "diễn" trước camera.
Chọn giờ khi mỗi người một múi giờ
Nếu cả nhóm cùng ở Việt Nam thì chọn giờ đơn giản: tối thứ Sáu khoảng tám rưỡi, chín giờ, khi người đi làm đã về, ăn xong và người có con nhỏ đã cho con ngủ. Khi có bạn ở nước ngoài, mọi chuyện phức tạp hơn. Việt Nam dùng giờ UTC+7 quanh năm, không đổi giờ mùa hè; nhiều nước châu Âu, Bắc Mỹ, Úc thì có đổi giờ, nên chênh lệch thay đổi theo mùa.
| Bạn ở | Chênh với Việt Nam | 21:00 thứ Sáu ở Việt Nam là | Gợi ý |
|---|---|---|---|
| Nhật Bản, Hàn Quốc | Nhanh hơn 2 giờ (không đổi giờ mùa hè) | 23:00 thứ Sáu | Dời sớm về khoảng 20:00 giờ Việt Nam |
| Đông Úc (Sydney, Melbourne) | Nhanh hơn 3 giờ, hoặc 4 giờ khi bên đó đổi giờ mùa hè | Khoảng 0:00–1:00 sáng thứ Bảy | Dời về 19:00–20:00, hoặc chuyển sang sáng thứ Bảy |
| Đức, Pháp | Chậm hơn 6 giờ, hoặc 5 giờ khi bên đó đổi giờ mùa hè | 15:00–16:00 thứ Sáu | Bên đó còn đang làm; hợp hơn là tối thứ Bảy Việt Nam |
| Anh | Chậm hơn 7 giờ, hoặc 6 giờ khi bên đó đổi giờ mùa hè | 14:00–15:00 thứ Sáu | Như trên |
| Bờ Đông Mỹ | Chậm hơn 12 giờ, hoặc 11 giờ khi bên đó đổi giờ mùa hè | 09:00–10:00 sáng thứ Sáu | Sáng thứ Bảy ở Việt Nam là tối thứ Sáu bên đó |
Phép tính nhẩm: với bạn ở Mỹ, tối thứ Sáu của họ là sáng thứ Bảy của mình. Một buổi gọi lúc tám, chín giờ sáng thứ Bảy ở Việt Nam rơi đúng tối thứ Sáu bờ Đông Mỹ. Với bạn ở châu Âu, buổi tối thứ Bảy Việt Nam là buổi chiều thứ Bảy bên đó — giờ dễ chịu cho cả hai phía.
Khi không có giờ nào hợp cho tất cả, cách công bằng là xoay vòng: lần này giờ đẹp cho nhóm ở Việt Nam, lần sau giờ đẹp cho người ở xa. Không ai phải thức khuya mãi. Hai ngày trước buổi gặp, nên nhắc giờ theo từng nơi để không ai tính nhầm, nhất là quanh các tuần đổi giờ mùa hè, mùa đông ở các nước.
Mười việc chung để làm qua màn hình
Cùng làm tay
- Cùng nấu một món. Chọn món trước, mỗi người tự đi chợ ở thành phố mình, bật camera trong bếp, nấu cùng giờ rồi ngồi ăn "chung". Món càng đơn giản càng tốt: mì xào, trứng chiên, một món canh.
- Cùng vẽ, cùng làm thủ công. Mỗi người một tờ giấy, vẽ cùng một đề trong hai mươi phút rồi giơ lên màn hình. Phần vui là so cách hiểu khác nhau.
- Cùng xếp tranh ghép, mỗi người một bức riêng, vừa xếp vừa nói chuyện như ngồi chung bàn.
Cùng xem, cùng nghe
- Đêm phim cùng giờ. Mỗi người xem trên tài khoản hợp pháp của mình, đếm ngược rồi cùng bấm phát, giữ cuộc gọi bằng âm thanh nhỏ hoặc nhắn tin bình luận. Xem xong bật camera bàn phim. Không chiếu lại phim qua màn hình chia sẻ cho cả nhóm — vừa giật hình, vừa có thể vướng bản quyền.
- Nghe trọn một album. Mỗi tháng một người chọn, kể vì sao thích, cả nhóm nghe cùng giờ.
- Đọc chung một cuốn sách, mỗi tháng bàn một phần. Nhóm bạn xa nhau giữ được câu lạc bộ đọc sách lâu hơn tưởng, vì sách cho mọi người thứ để nói ngoài chuyện "dạo này thế nào".
Cùng kể
- Dẫn nhau đi một vòng. Mỗi lần một người cầm máy đi quanh nhà, khu phố, chợ gần nhà mình. Người ở Huế cho xem trời mưa, người ở Đà Lạt (Lâm Đồng) cho xem sương, người ở nước ngoài cho xem tuyết đầu mùa.
- Một món đồ, một câu chuyện. Mỗi người mang ra một đồ vật có kỷ niệm và kể trong ba phút.
- Ảnh của tháng. Mỗi người chọn trước ba tấm ảnh trong tháng, chia sẻ màn hình, kể lại. Nhanh hơn hỏi han chung chung và gợi được chuyện thật.
- Lên kế hoạch gặp thật. Một buổi dành riêng để bàn lần gặp mặt tới: dịp nào, ở đâu, ai lo phần nào. Có kế hoạch gặp thật làm các buổi trực tuyến có đích.
Khung một tiếng cho buổi tối trực tuyến
Nhóm sáu người, một tiếng là vừa. Khung gợi ý:
- 5 phút đầu — vào dần, chỉnh tiếng, chỉnh hình. Không bắt đầu chuyện chính khi chưa đủ người.
- 15 phút — vòng hỏi thăm: mỗi người hai phút, nói một chuyện vui và một chuyện đang lo trong tháng. Có người giữ giờ nhẹ nhàng.
- 30 phút — việc chung: nấu, vẽ, nghe album, dẫn đi một vòng.
- 10 phút cuối — chốt lần sau: ngày, giờ, ai chọn việc chung. Ai cần về trước thì chào trước.
Lý do cần vòng hỏi thăm có giờ: trong cuộc gọi nhóm, chỉ một người nói được một lúc. Không có vòng, người nói nhiều sẽ nói cả buổi, người ít nói chỉ ngồi nghe rồi lặng lẽ thôi tham gia. Với nhóm trên tám người, có thể chia phòng nhỏ ba, bốn người một lúc nếu ứng dụng cho phép, rồi gộp lại cuối buổi.
Những chi tiết nhỏ giữ buổi gặp suôn sẻ
- Một đường dẫn cố định cho cả nhóm. Không phải tìm lại mỗi lần. Ghim trong nhóm chat.
- Một người giữ nhịp, xoay vòng mỗi buổi. Người đó mở phòng, nhắc giờ, mời người im lặng nói.
- Tai nghe có mic. Giảm tiếng vọng, giảm tiếng ồn nhà mình làm phiền người khác — và người nhà mình.
- Ánh sáng từ phía trước. Ngồi quay mặt về phía cửa sổ hoặc đèn bàn, không ngồi quay lưng lại nguồn sáng.
- Tôn trọng người ở cùng nhà. Bạn đang gọi lúc mười giờ tối, nhưng người nhà bạn có thể đã ngủ. Nói khẽ, đóng cửa.
- Không ghi hình buổi gặp khi chưa hỏi cả nhóm. Chuyện bạn bè kể là để nghe một lần.
Khi một người về thăm: nối trực tuyến với gặp thật
Nhóm xa nhau hay có tình huống: hai, ba người về cùng thành phố, số còn lại vẫn ở xa. Đừng để người ở xa bị bỏ quên. Những người đang ngồi cùng nhau có thể gọi video cho người vắng mặt trong mười lăm phút đầu buổi, cầm máy đi quanh bàn cho mọi người chào nhau. Ngắn thôi — một cuộc gọi kéo dài suốt bữa ăn khiến người ở xa chỉ thấy cảnh người khác ăn, và người ngồi bàn thì không nói chuyện được với nhau.
Ngược lại, khi có ai sắp chuyển đi xa, đó là lúc tốt nhất để chốt nhịp trực tuyến: "Thứ Sáu đầu tháng, cậu đi rồi mình vẫn gọi nhé". Thói quen bắt đầu trước khi người ta rời đi dễ giữ hơn thói quen bắt đầu sau khi đã xa nhau vài tháng.
Góc nhìn hôm nay: bắt đầu bằng ba buổi thử
Nếu nhóm bạn đang mỗi người một nơi và đã lâu không gặp, thử cam kết ba buổi, mỗi tháng một buổi, mỗi buổi một tiếng. Buổi đầu chỉ hỏi thăm và chọn việc chung cho buổi sau. Buổi hai làm việc chung. Buổi ba bàn có muốn giữ nhịp này không. Sau ba tháng, nhóm sẽ biết mình muốn gặp dày hơn, thưa hơn hay đổi hình thức — và quan trọng hơn, cả nhóm đã nói chuyện với nhau ba lần nhiều hơn năm ngoái.
Câu hỏi thường gặp
Họp mặt trực tuyến với nhóm bạn ở xa nên làm gì?
Nên có một việc chung để làm thay vì chỉ ngồi hỏi thăm: cùng nấu một món, cùng vẽ, cùng nghe một album, xem phim cùng giờ trên tài khoản hợp pháp của mỗi người, hoặc cầm máy dẫn nhau đi một vòng quanh nơi mình sống. Thêm một vòng hỏi thăm có giờ ở đầu buổi để ai cũng được nói.
Gọi video nhóm bao lâu thì vừa?
Khoảng sáu mươi đến chín mươi phút là vừa với nhóm năm đến tám người. Gọi lâu hơn dễ mệt vì phải nhìn màn hình và ngồi yên một chỗ. Ngắn mà đều đặn mỗi tháng giữ nhóm tốt hơn một lần dài mỗi năm.
Bạn ở Mỹ thì nên gọi lúc mấy giờ ở Việt Nam?
Bờ Đông Mỹ chậm hơn Việt Nam 12 giờ, hoặc 11 giờ khi bên đó đổi giờ mùa hè. Vì vậy khoảng tám, chín giờ sáng thứ Bảy ở Việt Nam là tối thứ Sáu bên đó, giờ hợp cho cả hai phía. Nên nhắc giờ theo từng nơi trước buổi gặp, nhất là quanh tuần đổi giờ.
Vì sao gọi video lại mệt hơn gặp trực tiếp?
Gọi video bắt người ta nhìn gần nhiều khuôn mặt liên tục, thấy chính mình suốt buổi, ngồi yên một chỗ và cố hơn để đọc cử chỉ. Có thể giảm mệt bằng cách ẩn khung hình của chính mình, không bắt buộc bật camera mọi lúc, dùng tai nghe để đi lại được và có việc chung để làm.
Có nên chiếu phim qua chia sẻ màn hình cho cả nhóm xem không?
Không nên. Hình thường giật, tiếng lệch, và chiếu lại nội dung có bản quyền cho người khác có thể vi phạm điều khoản sử dụng. Cách tốt hơn là mỗi người xem trên tài khoản hợp pháp của mình, đếm ngược cùng bấm phát rồi bàn phim sau khi xem.
